BIAŁY WĘGIEL

Wykorzystanie energii wodnej dla potrzeb człowieka sięga odległych czasów. Już bowiem w Egipcie Faraonów istniały urządzenia pozwalające na wykorzystanie energii wodnej dla systemów irygacyjnych. W Chinach i w Indiach od dawna stosowano koła wodne do poruszania kamieni młyńskich. W Polsce w XIII w. na Pomorzu Wschodnim pracowało około 50 młynów ustawionych na różnych rzekach, przy czym głównymi ośrodkami przemysłu młynarskiego był Tczew i Gdańsk. Młyny instalowano nie tylko na większych rzekach, lecz wykorzystywano niewielkie nawet potoki umiejętnie magazynując wodę w stawach młyńskich. Charakterystycznym przykładem wykorzystania energii wody dla celów przemysłowych i rzemiosła było zagospodarowanie potoku Jelitkowskiego, przepływającego przez Oliwę pod Gdańskiem. Pierwsze prace nad zabudową tego potoku rozpoczęto już w XIII w., zaś w XVI w. funkcjonowały tu 3 młyny zbożowe, 11 kuźnic, młyny prochowe, 2 papiernie, fabryka sukna, młyn kory dębowej, kuźnica miedzi i rusznikarnia.

Drugą rzeką Pomorza, której energię wykorzystano dla celów przemysłowych, była Radunia. Istniało na niej w XV w. sporo młynów zbożowych, tartaków, kuźnic i innych zakładów. W połowie XIV w. zbudowany został w Gdańsku na Raduni młyn wodny, który był wówczas największym przedsiębiorstwem tego typu nie tylko w Polsce, ale i w całej Europie. Młyn ten był czynny aż do 1945 r. W okresie Odrodzenia, gdy zaczął powstawać drobny rzemieślniczy przemysł, rosło zapotrzebowanie na energię mechaniczną, woda stanowiła wówczas jedyny znany zasobnik tej energii. Zbudowano wiele młynów wodnych w całej Polsce, a w szcze- gólności w Staropolskim Okręgu Przemysłowym, tj. w kieleckiem i radomskiem, na rzekach Kamiennej i Radomce.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>