METALE ROZPROSZONE

Do tej grupy należą: gal, ind, tal, german, selen i telur. Łączy je wspólna cecha – znaczne rozproszenie w przyrodzie. Niektóre z nich nie tworzą w ogóle oddzielnych minerałów, a inne tylko nieliczne. Występują one w przyrodzie przeważnie jako domieszki w różnych minerałach dobrze znanych nam metali. Tak np. german, ind i tal znajdują się w rudach cynku i ołowiu: gal jest składnikiem rud żelaza i aluminium, a selen i telur występują przeważnie w siarczkowych rudach miedzi i niklu. Z tego też powodu surowcami do otrzymywania tych metali są różne uboczne produkty i odpady hutnicze. Między innymi cennym surowcem dla produkcji germanu i galu są pyły otrzymywane przy gazyfikacji i spalaniu węgla.

Gal – metal o niskiej temperaturze topienia (29,8°C), topi się w ręce, a wrze dopiero w temperaturze 2230°C. Dzięki tej właściwości jest groźnym konkurentem dla rtęci, gdyż umożliwia produkcję termometrów, którymi można mierzyć temperatury nawet do 1500° C. Gal posiada jeszcze jedną oryginalną właściwość, mianowicie: w czasie krzepnięcia zwiększa swoją objętość o 3,2%, w związku z czym stały gal pływa jak lód po wodzie. Taką właściwość spośród metali posiadają jeszcze bizmut i antymon. Dzięki tej właściwości gal może być stosowany w pewnych dziedzinach do wytwarzania wysokich ciśnień w niskich temperaturach.

Ind – metal, który spaja szkło, znalazł szersze zastosowanie w technice dopiero od roku 1920. Z wyglądu przypomina platynę, a własnościami zbliżony jest do cyny. Jest on odporny na działanie korozyjne gazów spalinowych i olejów smarnych, w związku z czym jest stosowany na powłoki ochronne łożysk silników spalinowych dużej mocy na przykład takich, jakie są używane w samolotach, samochodach i innych pojazdach mechanicznych. Stop indu z cyną (50% In + 50% Sn) doskonale zwilża szkło, może być zatem stosowany do spajania szkieł lub szkła z metalem. Z zastosowania indu w innych dziedzinach warto przytoczyć jego przydatność na lustra reflektorów.

Tal – srebrzystobiały, miękki metal jest zbliżony własnościami do ołowiu. Jego związki są silnie trujące. W technice jest stosowany do wyrobu szkła optycznego i specjalnych elementów aparatury optycznej dla światła pozaczerwonego. Do tego celu używany jest w postaci kryształów swych związków z bromem i jodem.

German, selen i telur to typowe półprzewodniki. German jako metal nowoczesnej radiotechniki i pokrewnych dziedzin podobny jest do krzemu swymi własnościami. Natomiast selen i telur pod względem chemicznym zachowują się podobnie jak siarka. Odmiana metaliczna selenu posiada oryginalną właściwość zmiany przewodnictwa elektrycznego pod wpływem światła. Ta cecha selenu została wykorzystana przez stosowanie go do wyrobu światłomierzy, fotokomórek i urządzeń sygnalizacyjnych. Telur tych własności nie posiada.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>