OBSZARY W NIECCE OSIADANIA

Niecka osiadania obejmuje powierzchnię większą od powierzchni wybranej części pokładu AB. Teoretycznie wpływ eksploatacji sięga w nieskończoność, praktycznie jednak jest on ograniczony kątem zasięgu wpływów Chcąc zatem wyznaczyć strefę zasięgu wpływów eksploatacji, prowadzimy od granic eksploatacji (punkty A i B) pod kątem /? proste AH i BF. Teren położony między punktami F i H objęty jest więc wpływami eksploatacji części pokładu. W Górnośląskim Zagłębiu Węglowym kąt zasięgu wpływów /S dla warstw formacji węglowej (w której występują pokłady węgla) wynosi od 55° do 70° i więcej. Dolna wartość odnosi się do górotworu, w którym przeważają warstwy piaskowców: górna – do górotworu z przewagą łupków. W formacjach młodszych (zalegających powyżej warstw karbońskich) kąt zasięgu wpływów wynosi około 45°. W niecce osiadania wyróżnić można trzy obszary:

– Obszar środkowy, położony wewnątrz niecki między punktami E i G, Obniżenia terenu w tym obszarze osiągają największe wartości. Ponieważ jednak obniżenia te są równomierne, to znaczy, że wszystkie punkty obszaru środkowego obniżają się mniej więcej jednakowo, obiekty położone w tym obszarze nie doznają na ogół uszkodzeń, a jedynie obniżają się wraz z powierzchnią terenu.

– Strefo brzeżna wewnętrzna, położona wzdłuż frontu eksploatacji od strony przestrzeni wybranej (pasy EC, GD). Obniżenia terenu są tutaj nieco mniejsze niż w obszarze środkowym, ale rozkład obniżeń jest nierównomierny, to znaczy, że poszczególne punkty tej strefy obniżają się o różne wielkości. Obiekty ulegają tu uszkodzeniom. Powierzchnia terenu w tej strefie ulega zakrzywieniu stając się wklęsła. W wyniku tego obiekty położone w tej strefie narażone są na działanie poziomych sił ściskających, szczególnie niebezpiecznych dla takich obiektów, jak rurociągi, tory kolejowe itp.

– Strefa brzeżna zewnętrzna, położona wzdłuż frontu eksploatacji od strony przestrzeni jeszcze nie wybranej (pasy CF i DH). Obniżenia terenu są tutaj małe, ale również nierównomierne. Powierzchnia terenu w tej strefie ulega zakrzywieniu w taki sposób, że staje się wypukła. Obiekty narażone są zatem na działanie poziomych sił rozciągających, które są niebezpieczne zarówno dla torów i rurociągów, jak i dla budynków.

Jeżeli praktyczny zasięg wpływów, zależny od głębokości eksploatacji H i kąta 8, oznaczymy przez r (rys, 6), to największe siły rozciągające, względnie ściskające, będą występowały w punktach K i L, położonych w odległości 0,4 r od. punktu C. Punktom tym odpowiada tzw. kąt wpływów maksymalnych

BADANIA NAUKOWYCH NAD ZAGADNIENIEM WPŁYWU EKSPLOATACJI GÓRNICZEJ NA POWIERZCHNI

W czasach kiedy roboty górnicze prowadzono pod terenami nie zabudowanymi, nie było potrzeby badania naukowego wpływu eksploatacji podziemnej na powierzchnię. Dopiero ogromny rozwój górnictwa w XIX i XX w. (zwłaszcza węglowego), przy równoczesnym wzroście zaludnienia i rozbudowie zakładów przemysłowych na terenach górniczych, przyczynił się stopniowo do większego zainteresowania się zagadnieniem wpływów eksploatacji podziemnej na powierzchnię.

Najdawniejsze badania naukowe dotyczące tego zagadnienia były prowadzone w Belgii, we Francji, następnie zaś w Zagłębiu Saary, Zagłębiu Ostrawsko-Karwińskim, w Westfalii, Anglii i na Górnym Śląsku. Wymienić tu należy prace M. Fayola, W. Icińskiego, A. Goldreicha oraz prace Wyższego Urzędu Górniczego w Dortmundzie. Prace te dotyczyły wyznaczenia wartości kąta zasięgu wpływów bezpośrednich (odpowiadającego kątowi /i) oraz kąta załamania się warstw nadkładowych (odpowiadającego kątowi wpływów maksymalnych ę>) w zależności od własności górotworu oraz kąta nachylenia warstw.

Znaczny rozwój badań w tej dziedzinie zawdzięczamy naukowcom radzieckim, spośród których wymienimy: S. G. Awierszyna, I. M. Bucha- rina, D. A. Kazakowskiego, M. W. Korotkowa i G. N. Kuzniecowa.

Rozwój ten datuje się przede wszystkim od czasu powstania w Związku Radzieckim specjalnej komisji do studiowania zagadnienia wpływu eksploatacji górniczej na powierzchnię {1928-1932). Prace radzieckie odznaczają się ogromną ilością szczegółowych materiałów obserwacyjnych. Wyniki badań radzieckich do 1945 r. przedstawione zostały przez I. M. Bucharina w znanej książce pt. Ruchy górotworu pod wpływem robót górniczych, wydanej w 1946 r. Prace radzieckie opierają się na bardzo szerokim materiale faktycznym (pochodzącym z prowadzonych na olbrzymią skalę niwelacji terenów górniczych). Tak bogatych danych doświadczalnych nie mieli do dyspozycji uczeni żadnego innego kraju.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>