PODZIEMNA EKSPLOATACJA GÓRNICZA POD MIASTAMI

Zagadnienie podziemnej eksploatacji górniczej pod miastami, osiedlami, fabrykami i innymi obiektami znajdującymi się na powierzchni nabiera, zwłaszcza w ostatnich czasach, ogromnego znaczenia. Złoża węgla i innych materiałów użytecznych pod terenami nie zabudowanymi zostają stopniowo wyeksploatowane, co stwarza konieczność wybierania złóż pod miastami, zakładami przemysłowymi itp.

Więcej

CYRKULARKA

Do mechanicznej obróbki kamienia stosowane są zasadniczo dwa typy maszyn: traki i cyrkularki. Traki służą do pierwszego przecierania dużych bloków kamienia objętości od kilku do kilkunastu m3 w zależności od wysokości traku (zwykle około 2 m) oraz zdolności urządzeń dźwigowych, na płyty grubości od kilku do kilkudziesięciu centymetrów. Podobnie jak tracze przecinają bale drewniane ręcznie, poruszając specjalną piłą z góry w dół – tak samo na traku kilka pił złączonych jarzmem w jedną całość przeciera bryłę kamienia, z tą różnicą, że piły poruszają się poziomo i napędzane są mechanicznie. Piły do przecierania kamienia są to bezzębne stalowe taśmy, trące podsypywane opiłki stalowe zmieszane z wodą (tzw. stalmasę). Przecieranie postępuje powoli i zależne jest od wartości kamienia oraz ilości i szybkości poruszania się pił zmontowanych w traku. Postęp przecierania wynosi kilka do kilkunastu centymetrów na godzinę.

Więcej

TWORZYWA IMPREGNACYJNE

Impregnować (nasycać) można tylko tworzywa porowate, a więc drewno, skórę, tkaniny i papier. Cienkie forniry z drewna impregnuje się żywicami fenolowymi i stosuje do wyrobu specjalnych sklejek prasowanych, co jeszcze zostanie omówione. Impregnacja skóry nie posiada poważniejszego znaczenia. Natomiast bardzo rozwinęło się impregnowania tkanin. Stosuje się je w dwóch formach: albo jako szlichtę, tj. zaklejanie włókien, ułatwiające ich przerób, albo jako apreturę. Jako szlichtę stosuje się tworzywa sztuczne rozpuszczalne w wodzie, a więc niektóre etery celulozy i pochodne winylowe. Szlichta nie wpływa na ostateczne własności tkaniny, uzyskuje się to przez stosowanie apretury.

Więcej

METODA JONOMETRYCZNA

Zasadniczy schemat metody jonometrycznej pokazany jest na rys. 18. Między preparatem promieniotwórczym wysyłającym promienie y a licznikiem przesuwa się kontrolowany wyrób. Jeżeli w wyrobie tym będzie znajdowała się jakaś wada to natężenie promieniowania padającego na licznik wzrośnie. Ta zmiana natężenia promieniowania rejestrowana przez specjalny przyrząd informuje nas o położeniu i wielkości wady.

Więcej

UŻYCIE PRZEKŁADEK

Wreszcie ostatni i najważniejszy z problemów technicznych dotyczy zachowania się kamienia w konstrukcji sprężonej. Odpowiedzi na te problemy mogły być rozwiązane tylko na drodze doświadczalnej. Badania takie, o których już parokrotnie wspominaliśmy, przeprowadzane były u nas w kraju w latach 1956-1957. Przeprowadzono między innymi na konstrukcji pięciometrowej sprężonej belki kablokamiennej, składającej się z metrowych elementów z piaskowca i granitu o dwóch rodzajach przekrojów pokazanych na rys. 31. ,

Więcej

WŁASNOŚCI CHEMICZNE TWORZYW SZTUCZNYCH

Tworzywa winny być w miarę możności substancjami chemicznie odpornymi, tj. posiadać słabą zdolność do wchodzenia w reakcje chemiczne, gdyż własność ta decyduje o trwałości przedmiotów z tych tworzyw wykonanych. W warunkach zwykłych wystarcza odporność na działanie czynników atmosferycznych, a więc tlenu, COa i wilgoci powietrza, promieni słonecznych w temperaturach odpowiadających naszemu klimatowi, Czasem wymagana jest odporność na stałe lub przejściowe działanie wody, wody morskiej, a w okolicach przemysłowych – na działanie gazów zawartych w powietrzu (CO2, SO2, H2S, składniki kwaśne organiczne dymu). Specjalne znaczenie ma odporność chemiczna tworzyw w warunkach pracy przemysłu chemicznego, gdzie różnorodność działających czynników chemicznych jak kwasy, alkalia, rozpuszczalniki organiczne i ich nieraz wysokie stężenia powodują wzrost wymagań w tym kierunku.

Więcej

TOWARZYSTWA ASTRONAUTYCZNE

Przez lot kosmiczny rozumiemy lot pojazdu (z ludźmi lub bez), który wystartuje z powierzchni ziemi, uleci w przestrzeń kosmiczną, będzie mógł wylądować na innej planecie i powrócić na ziemię. Nie szukajmy celów praktycznych dla lotu kosmicznego. Odwieczny niepokój, pasja poznania i żądza pokonywania wielkich odległości, leżąca w podświadomych głębinach istoty ludzkiej, były i będą czynnikami decydującymi, które powodowały i będą powodować rozwój nowych środków komunikacyjnych lądowych, morskich i powietrznych, niezależnie od jeszcze innych czynników, jak nacisk potrzeb produkcji, komunikacji, czy też potrzeb militarnych. Elementarna radość dokonania wielkiego czynu będzie czynnikiem kierującym – podobnie jak radość, która pchała Amundsena do osiągnięcia bieguna lub innych – do zdobycia Everestu.

Więcej

TWORZYWA POWŁOKOWE

Celem, dla którego stosuje się tworzywa powłokowe może być albo ochrona powierzchni tworzywa zasadniczego przed działaniem szkodliwych czynników zewnętrznych, czyli ochrona przed korozją, albo nadanie powierzchni innego, ładniejszego wyglądu, czyli stworzenie pewnych efektów estetycznych. Wreszcie można wytwarzać powłoki dla uzyskania warstwy elektroizolacyjnej.

Więcej

METALE ROZPROSZONE

Do tej grupy należą: gal, ind, tal, german, selen i telur. Łączy je wspólna cecha – znaczne rozproszenie w przyrodzie. Niektóre z nich nie tworzą w ogóle oddzielnych minerałów, a inne tylko nieliczne. Występują one w przyrodzie przeważnie jako domieszki w różnych minerałach dobrze znanych nam metali. Tak np. german, ind i tal znajdują się w rudach cynku i ołowiu: gal jest składnikiem rud żelaza i aluminium, a selen i telur występują przeważnie w siarczkowych rudach miedzi i niklu. Z tego też powodu surowcami do otrzymywania tych metali są różne uboczne produkty i odpady hutnicze. Między innymi cennym surowcem dla produkcji germanu i galu są pyły otrzymywane przy gazyfikacji i spalaniu węgla.

Więcej

MONTAŻ SZTUCZNEGO SATELITY ZIEMI WIĘKSZYCH ROZMIARÓW

Budowę sztucznego księżyca większych rozmiarów, który mógłby służyć za magazyn paliwa dla lądujących na nim rakiet, który byłby zamieszkany przez żywych ludzi i służył jednocześnie jako wspaniałe laboratorium fizyczne i astronomiczne, można sobie wyobrazić w sposób następujący:

Więcej

RAKIETOWE OSIĄGNIĘCIA MILITARNE

Toteż zagadnienie paliwa dostatecznie bogatego w energią jest w astronautyce zagadnieniem kluczowym, stojącym na pierwszym miejscu. Początkowo budowane rakiety miały paliwo stałe – proch strzelniczy: dawało to prostotę budowy komór spalania, które nie wymagały żadnych urządzeń mechanicznych, ale rakiety uzyskiwały małą prędkość i miały mały zasięg. Istotnym krokiem naprzód okazało się zaproponowane jeszcze przez K. Ciołkowskiego przejście na paliwa płynne, które przy pomocy skomplikowanych pomp zostają wtłaczane do komory spalinowej. Techniczną realizację tego pomysłu na dużą skalę wykonali Niemcy, którzy podczas II wojny światowej zbudowali dla celów militarnych szereg rakiet na paliwo płynne z których typ A4, zwany inaczej «V2», przedstawiał rakietę o zasięgu ponad 300 km: przy jej pomocy bombardowano Londyn. Typ A10 miał być rakietą transkontynentalną dwustopniową przy pomocy której miano z Europy bombardować Amerykę: projekt ten nie był zrealizowany. Konstrukcja rakiety «V2» stanowi przełom w technice budowy rakiet: od niej rozpoczyna się szybki rozwój tej techniki, wprawdzie jednak głównie w kierunku zastosowań militarnych. Przytoczymy tutaj kilka danych opublikowanych w Ameryce. Amerykańska (dwustorypniowa) rakieta «WAC Corporal» o ciężarze okoio 300 kg zdolna jest dostarczyć ładunek 30 kg na Wysokość 70 km. 10 maja 1946 r. na lotnisku w White Sands Proving Grouds w stanie Nowy Meksyk wystrzelono jednocześnie «WAC Corporal» i przebudowaną rakietę «V2»: ślad amerykańskiej rakiety zagubił się na wysokości 16 km, zaś rakieta «V2» osiągnęła wysokość 112 km. W trzy lata później 24 lutego 1949 r. startowały obie powyższe rakiety, jako dwustopniowa rakieta, zwana «Bumper», przy czym stopień pierwszy stanowiła znacznie większa «V2» {mogąca zabierać jako ładunek użyteczny ciężar 1000 kg), zaś stopień drugi stanowiła «WAC Corporal». Po sześciu i pół minutach od chwili startu «WAC Corporal» osiągnęła wysokość 403 km, a zmierzona prędkość maksymalna przekroczyła 8000 km/godz, tj. 2,3 km/sek. Podczas jednej z prób w 1954 r. zespół «Bumper» osiągnął wysokość 425 km.

Więcej

BUDOWNICTWO Z KAMIENIA NATURALNEGO CZ. II

Najstarsze ocalałe zabytki budownictwa kamiennego liczą od 6000 do 8000 lat, podczas gdy najstarsze obiekty budowane z cegły mają zaledwie 3000 lat. Kamień i drewno były najstarszymi surowcami budowlanymi ludzkości. Podczas gdy drewno, mimo że lżejsze i łatwiejsze w użyciu ulegało szybkiemu zniszczeniu, głównie na skutek działania wody i ognia – kamień natomiast przetrwał różne kataklizmy przyrody i opiera się wytrwałej destrukcyjnemu działaniu czasu.

Więcej

POMIAR GRUBOŚCI

W przemyśle metalurgicznym, chemicznym, papierniczym i in. ważną nieraz rolę odgrywa zagadnienie pomiaru i kontroli grubości blach i folii oraz pomiary grubości warstw, którymi pokryte są różne wyroby. Współczesne procesy produkcyjne, połączone zwykle z automatyczną kontrolą, wymagają bardzo dużej dokładności i szybkości pomiaru tych wielkości.

Więcej

KIEROWANIE RUCHAMI GÓROTWORU

Przed niespełna dwoma laty wyłoniła się w oparciu o opracowaną u nas teorię zupełnie nowa i dotychczas nigdzie nie stosowana metoda kierowania ruchami górotworu za pomocą pewnych urządzeń wykonanych na powierzchni. Należy tu wymienić przede wszystkim sposób polegający na wykonaniu tzw. ścianki zaporowej sięgającej od powierzchni do pew- nej głębokości. Sposób ten pozwala w niektórych wypadkach na znaczne zmniejszenie zasięgu odkształceń na powierzchni.

Więcej