DEFEKTOSKOPIA CZ. II

Zasada defektoskopii izotopowej oparta jest na zależności osłabienia promieniowania y przy przejściu przez warstwę materii od grubości tej warstwy. Wyobraźmy sobie, że w płaskim wyrobie o grubości d (patrz rys. 8) znajduje się wada o grubości a. Dla wygody założymy, że wadę tę stanowi jakaś nieciągłość, np. pęcherz gazowy, który nie osłabia promieniowania. Natężenie promieni y po przejściu przez wyrób w miejscu, w którym nie ma wady, będzie wynosiło zgodnie z wzorem (1):

Więcej

CIĘŻAR WŁAŚCIWY TWORZYW SZTUCZNYCH

Ciężar właściwy tworzyw sztucznych waha się od 0,92 (polietylen) do około 1,6. Tworzywa sztuczne napełniane mają ciężar właściwy wyższy od 1,1 do około 2,0. Są to więc materiały lekkie, podobnie jak tworzywa organiczne naturalne (drzewo, skóra). Są one 2-3 razy lżejsze od lekkich stopów metalowych i tworzyw ceramicznych, a około 6 razy lżejsze od żeliwa i stali zwykłych i stopowych.

Więcej

CHARAKTERYSTYKA WPŁYWU EKSPLOATACJI GÓRNICZEJ NA POWIERZCHNIĘ

Po wybraniu pewnej części złoża minerału użytecznego, np. węgla,, powstaje pustka, czyli tzw. wyrobisko górnicze. Skały leżące nad eksploatowanym pokładem, tzw. skały stropowe, tracą podparcie w miejscu, gdzie wykonano wyrobisko. Na skutek tego ulegają one spękaniu, a przy dostatecznie dużych rozmiarach wyrobiska załamują się i w postaci mniejszych lub większych brył spadają do wyrobiska, tworząc tzw. zawał. W miarę wzrostu szerokości wyrobiska podczas eksploatacji coraz to nowe warstwy skał załamują się i wysokość zawału rośnie. Na szczęście dzieje się tak tylko do pewnego czasu. Wysokość zawału jest ograniczona. Objętość zajmowana przez skały w postaci luźnych brył jest bowiem znacznie większa od objętości, którą te skały zajmowały w zwartym masywie przed zawałem. Przy określonej wysokości zawału załamujące się skały stropowe są już w stanie zapełnić całkowicie pustą przestrzeń wyrobiska.

Więcej

Charakterystyka techniczna tworzywa

Pojawienie się nowej grupy a. tworzyw wywołuje zagadnienie granic celowości ich stosowania. Nie jest ono proste do rozwiązania. Wytwórca musi zdecydować, czy do danego zastosowania należy użyć jedno ze «starych» tworzyw ‚ klasycznych czy też tworzywo no- 1 we. Do tego potrzebne mu są następujące dane:

Więcej

CEL URUCHOMIENIA SZTUCZNEGO SATELITY ZIEMI

Jak już wspomniałem, rakiety trójstopniowe przy użyciu paliw chemicznych zdolne są do uzyskiwania prędkości niewiele przekraczających 8 km/sek w momencie całkowitego spalenia swego paliwa, pozwala to na uruchomienie sztucznego księżyca, a więc na dokonanie pierwszego lotu kosmicznego bez powrotu na Ziemię. Nie pozwala zaś na odbycie lotu kosmicznego dalekiego, dla którego niezbędne jest przekroczenie prędkości 11,2 km/sek. Czy w tych warunkach można myśleć o osiągnięciu innej planety? Okazuje się jednak, że jest możliwość dzięki wyzyskaniu pomysłu, którego autorem był K. Ciołkowski. Zaproponował on rozbicie dalekiego lotu kosmicznego na dwa etapy: pierwszy etap to osiągnięcie z Ziemi, zawczasu zbudowanego sztucznego satelity krążącego na wysokości 1 – 3 tysięcy kilometrów, na którym można by zmagazynować zapasy paliwa: etap drugi to start ze sztucznego satelity po uzupełnieniu na nim zużytego paliwa. Ponieważ taki sztuczny satelita będzie się poruszał z prędkością ponad 7 km/sek, więc startująca z niego rakieta w kierunku jego ruchu będzie już miała tę prędkość jako prędkość początkową, a więc wystarczy zwiększyć tylko jej prędkość o dalsze 4 km/sek (czyli nadać jej prędkość 4 km/sek w stosunku do satelity, co technicznie jest łatwe do przeprowadzenia, gdyż ta sama rakieta może po uzupełnieniu paliwa osiągnąć prędkość nawet 8 km/sek), aby przekroczyć niezbędną drugą prędkość kosmiczną.

Więcej

BUDOWA TWORZYW SZTUCZNYCH

Tworzywa sztuczne są to ciała stałe lub (rzadziej) lepkie, gęste ciecze, których wspólną cechą jest brak struktury krystalicznej (bezpostacio- wość). Związana jest ona z inną, molekularną, wspólną cechą ich budowy, składają się one bowiem z wielkich lub bardzo wielkich cząsteczek (o ciężarze cząsteczkowym rzędu 10 000 do 100 000 i więcej), przy czym są na ogół mieszaniną cząsteczek różnej wielkości. Cząsteczki te mają w najprostszym przypadku kształt długiego łańcucha, np.:

Więcej

BIURA STUDIÓW GOSPODARKI WODNEJ

W pracach Biura Studiów Gospodarki Wodnej PAN, dla scharakteryzowania istniejącego stanu zanieczyszczeń rzek w czasie letniej niżówki, tj. wówczas, kiedy w rzekach płyną małe ilości wody, określono w poszczególnych miejscach stosunek doborowego przepływu wody w odbiorniku do ilości ścieków doprowadzonych w ciągu doby. Z obliczeń wykonanych dla 1950 r. okazało się, że 64% wszystkich ścieków skierowane jest do odbiorników nie posiadających większych przepływów niżówko- wych, przy czym w większości wypadków ścieki odprowadzane są do rzek w stanie nieoczyszczonym. Gospodarka ściekowa w naszym kraju jest dotychczas nieuporządkowana i niedostatecznie kontrolowana: w rezultacie doprowadziło to już dzisiaj do stanu katastrofalnego na takich rzekach jak: Przemsza, Kłodnica, Górna Odra i szeregu innych. Na 66 miast w dorzeczu Wisły, które posiadają sieć kanalizacyjną, w 44 miastach brak jest jakichkolwiek urządzeń do oczyszczania ścieków. W dorzeczu Odry nawet większość istniejących oczyszczalni ścieków jest nieczynna. Sytuacja w przemyśle jest jeszcze gorsza, gdyż wiele przemysłów branżowych wprowadza do rzek niezwykle szkodliwe ścieki bez oczyszczania.

Więcej

BIAŁY WĘGIEL

Wykorzystanie energii wodnej dla potrzeb człowieka sięga odległych czasów. Już bowiem w Egipcie Faraonów istniały urządzenia pozwalające na wykorzystanie energii wodnej dla systemów irygacyjnych. W Chinach i w Indiach od dawna stosowano koła wodne do poruszania kamieni młyńskich. W Polsce w XIII w. na Pomorzu Wschodnim pracowało około 50 młynów ustawionych na różnych rzekach, przy czym głównymi ośrodkami przemysłu młynarskiego był Tczew i Gdańsk. Młyny instalowano nie tylko na większych rzekach, lecz wykorzystywano niewielkie nawet potoki umiejętnie magazynując wodę w stawach młyńskich. Charakterystycznym przykładem wykorzystania energii wody dla celów przemysłowych i rzemiosła było zagospodarowanie potoku Jelitkowskiego, przepływającego przez Oliwę pod Gdańskiem. Pierwsze prace nad zabudową tego potoku rozpoczęto już w XIII w., zaś w XVI w. funkcjonowały tu 3 młyny zbożowe, 11 kuźnic, młyny prochowe, 2 papiernie, fabryka sukna, młyn kory dębowej, kuźnica miedzi i rusznikarnia.

Więcej

BIAŁY WĘGIEL CZ. II

Niewielkie, co prawda, były te spiętrzenia, nieskomplikowane koła wodne służyły do wykorzystania siły wodnej, niewielka była moc poszczególnych młynów – małe jednak były ówczesne potrzeby. W miarę jednak wzrostu zaludnienia i przemysłowego rozwoju świata, w miarę wzrostu potrzeb człowieka zapotrzebowanie na energią wzrasta gwałtownie. Począwszy od XIX w. pojawiają się możliwości wykorzystania nowych źródeł energii, a przede wszystkim energii zawartych w paliwach, głównie w węglu i ropie naftowej. Wynaleziona została maszyna parowa, silniki spalinowe, pojawia się wreszcie najkorzystniejszy jak dotąd, nowy produkt energetyczny – elektryczność. Zaczyna się również gwałtowny wzrost wykorzystania sił wodnych. Na miejsce prymitywnych kół wodnych wprowadzone zostają skomplikowane turbiny, które zdolne są do wykorzystania olbrzymich ilości wód i opadów. Pierwsza koncepcja turbiny wodnej powstaje jeszcze w 1750 r., kiedy to Segner zbudował turbinę reakcyjną nazwaną kołem Segnera. Podstawy teoretyczne turbiny podał jeszcze w 1730 r. Bernoulli. Mimo to konstruowane wówczas turbiny nie zdały egzaminu i dopiero Fourneyron w 1827 r. zbudował pierwszą praktyczną turbinę.

Więcej

BADANIE ŚCIERALNOŚCI I ZUŻYCIA IZOTOPÓW CZ. II

Wprowadzenia izotopu promieniotwórczego można dokonać w różny sposób, przy czym wybór rodzaju aktywacji zależy od wymaganej aktywności, od rozmiarów badanego przedmiotu, jego kształtu oraz od warunków eksploatacji.

Więcej

BADANIA NAD ZASTOSOWANIEM KAMIENIA W KONSTRUKCJI SPRĘŻONEJ

Innym przykładem ciekawego zastosowania sprężonego kamienia jest projekt kiosku wystawowego. Jest on wsparty na czterech słupach z dachem z bloków kamiennych oryginalnie ułożonych w jodełkę i sprężonych dwoma obwodowymi kablami, biegnącymi po krzyżujących się elipsach {linie kreskowane na rysunku planu rys. 44). Środkowa kwadratowa płyta wzmocniona jest przekątnymi żebrami, opartymi na słupach, również sprężonymi.

Więcej

BADANIA KAUKASKIE

Badania kaukaskie miały na celu opracowanie konstrukcji budowlanej odpornej na siły rozciągające i ściskające występujące w rejonach wulkanicznych. Zastosowanie konstrukcji wstępnie sprężonej z kamienia miejscowego było postępowym rozwiązaniem tego problemu.

Więcej

AUTOMATYKA

Inną dziedziną warunkującą rozwój lotów kosmicznych są sprawy automatyki. Przy olbrzymich prędkościach ruchu rakiet niektóre procesy zachodzą z prędkością wielokrotnie przewyższającą prędkość reakcji człowieka: odnosi się to w jeszcze większym stopniu do procesów reakcji atomowych przy przyszłym zastosowaniu napędu atomowego. Z tych względów konieczne będzie zainstalowanie w rakiecie samoczynnych, automatycznie działających aparatów regulujących.

Więcej

ATOMY ZNACZONE

Wspaniałą «karierę» zrobiły izotopy promieniotwórcze jako tzw, atomy znaczone lub wskaźniki promieniotwórcze. Radioizotopy mają prawie identyczne własności chemiczne co i inne trwałe izotopy tego samego pierwiastka: pozwala to na obserwację szeregu reakcji. Tak jak w ornitologii znakowanie ptaków umożliwia poznanie ich zwyczajów, tras przelotów itp., podobnie izotopy promieniotwórcze dodane w niewielkich ilościach do interesującego nas pierwiastka pozwalają na wyjaśnienie zachowania się tego pierwiastka w różnych warunkach. «Znakiem», który wyróżnia promieniotwórczy atom ze wszystkich innych atomów, jest wysyłane przez niego promieniowanie. Do śledzenia atomów znaczonych stosuje się więc liczniki Geigera-Miillera i liczniki scyntylacyjne oraz błony radiograficzne.

Więcej