Category Techniczne porady

ZŁOŻA POLSKICH WAPIENI

Złoża polskich wapieni mają bardzo różnorodną strukturą i niejednakowe własności technologiczne. Do naszych celów, z uwagi na wytrzymałość i wymagania techniczne, mogą być brane pod uwagą wapienie z jury krakowsko-wieluńskiej oraz z obszarów kieleckich przylegających do Gór Świętokrzyskich. Przy czym muszą być równocześnie brane pod uwagę względy ekonomiczne. Mamy również pewne złoża wapieni na Dolnym Śląsku i w Lubelszczyźnie: te ostatnie nie zostały jeszcze należycie zbadane ani wykorzystane. Najciekawsze z wapieni kieleckich znajdują się w okręgu Pińczowa. Są to skały osadowe o dużej zawartości węglanu wapnia, pochodzące z formacji trzeciorzędowej. Górną warstwę od 3 do 12 m stanowi bezwartościowa zwietrzelina i nadkład – poniżej zalegają grube ławy wapienia zoogenicznego, tworzące użyteczne warstwy 12 – 15 m o doskonałej bloczności, ale mało jednorodne. Trzecią warstwę o grubości około 4 m stanowi drobnoziarnisty, jednorodny materiał o wytrzymałości nieco niższej. Odmiany drobno i średnioziarniste są bardziej na mróz odporne. Wapienie pińczowskie dają się w pierwszym okresie po wydobyciu ciosać siekierą i piłować piłami jak drzewo. Ta łatwość obróbki i wzrastająca twardość pod wpływem działania powietrza zyskała im wielką popularność. Stare ciosy wapienia pińczowskiego osiągają wytrzymałość 400 kG/cm2. Twardnienie i patyna zewnętrzna, chroniąca od wpływów atmosfery, pochodzi od cząstek węglanu wapnia (CaCOg) rozpuszczonych w wodzie, które cementują wapień w miarę wysychania. Możliwość zastosowania tego wapienia, mimo niskiej wytrzymałości, wynika z kilku przyczyn. Jest to dobrze zapowiadające się wyrobisko o bardzo obfitych zasobach, posiadające wszelkie dane, aby się stać masowym i tanim kamieniem w Polsce. Badania francuskie z niskowytrzymałymi wapieniami zastosowanymi do konstrukcji sprężonych zachęcają do dalszych badań. Stosowanie wapieni pińczowskich datuje się od bardzo dawna. Legenda głosi, że przy budowie Koloseum w Rzymie użyto elementów rzeźbionych z wapieni pińczowskich. Największą popularność w Polsce zdobył ten wapień jako znakomity materiał rzeźbiarski.

Więcej

SILNIK RAKIETOWY

Motorem, który odpowiada powyższym warunkom i który w powyższy sposób może nasz aparat poruszać, jest tzw. «silnik rakietowy». Składa się on z komory spalinowej, z której wychodzi otwarta rura zwana dyszą.

Więcej

TWORZYWA Z DREWNA I TWORZYW SZTUCZNYCH

Drewno jest tworzywem ukierunkowanym. Własności techniczne drewna są różne, jeżeli je mierzyć w trzech kierunkach przestrzeni nawzajem prostopadłych. Tak np. wytrzymałość na rozciąganie mierzona w kierunku włókien może być więcej niż dziesięciokrotnie wyższa niż mierzona w dwóch pozostałych kierunkach (rys. 17). Jest to bardzo niekorzystne, zwłaszcza jeżeli chcemy stosować drewno w formie płyt. Staramy się wtedy o stworzenie z drewna takiego tworzywa, które by miało dobre wytrzymałości przynajmniej w dwóch kierunkach. Poza tym drewno, jako dające się formować prawie wyłącznie drogą obróbki mechanicznej, daje bardzo duży procent nieużytecznych odpadków, wykorzystanie których jest poważnym zagadnieniem ekonomicznym. W tworzywach złożonych drewno może występować w rozmaitych postaciach, a więc w kolejności coraz większego rozdrobnienia, jako:

Więcej

METODY OTRZYMYWANIA METALI RZADKICH

Zapewne znany jest większości czytelników sposób otrzymywania żelaza i stali. Olbrzymie piece, pozwalające na otrzymywanie w ciągu doby setek ton metalu, to najbardziej charakterystyczna cecha metalurgii żelaza. Ideałem byłoby otrzymywanie w ten sam sposób metali rzadkich, a przynajmniej pewnej ich części. Niestety, wszystkie metale różnią się między sobą własnościami fizycznymi i chemicznymi, w związku z czym różne są też metody ich otrzymywania. Toteż metali rzadkich nie da się produkować w ten sam sposób co żelazo. Szereg przyczyn składa się na to, ale najważniejsza z nich, to specyficzne właściwości chemiczne tych metali.

Więcej

PIASKOWCE KIELECKIE

Nasze badania przeprowadziliśmy na piaskowcu ze Szczytna-Zamku, o doskonałej bloczności i wysokiej wytrzymałości na ściskanie rzędu 1200 kG/cm2. Z piaskowca tego wykonano w Warszawie cokół pod po- mnik ks. Józefa Poniatowskiego w Łazienkach, kandelabry na Placu Konstytucji w Warszawie oraz wiele innych obiektów.

Więcej

JAK SIĘ OTRZYMUJE CZYSTY TYTAN CZ. II

Inny sposób otrzymywania czterochlorku tytanu polega na działaniu gazowego chloru na węglik tytanu w temperaturze 300 do 400°C. Otrzymany jedną z wymienionych metod czysty chlorek tytanu jest następnie redukowany za pomocą magnezu. Ten proces redukcji przeprowadza się w szczelnych zbiornikach z ognioodpornej stali, wytrzymujących znaczne ciśnienia w wysokich temperaturach. W zbiorniku takim umieszcza się magnez w postaci wlewków. Zbiornik zostaje uszczelniony i opróżniony z powietrza, a następnie napełniony obojętnym gazem, np. helem lub argonem. Po tych przygotowaniach podgrzewa się dolną część zbiornika do temperatury około 800°C i następnie wprowadza się stopniowo pary TiCl-j. Wprowadzony chlorek tytanu reaguje z magnezem według reakcji:- 2Mg + TiCl4 = Ti -f 2MgCl:>

Więcej

URAN – PODSTAWOWY SUROWIEC ENERGII ATOMOWEJ CZ. II

Uran pod względem chemicznym jest bardzo aktywny, łatwo łączy się z gazami, reaguje z wrzącą wodą i łatwo rozpuszcza się w kwasach. Wszystkie jego sole rozpuszczalne są silnie trujące.

Więcej

ANALOGIA ZJAWISK ZACHODZĄCYCH W TURBINACH CIEPLNYCH I HYDRAULICZNYCH

Nowe, oparte o zdobycze współczesnej nauki o przepływach, aero- i hydromechaniki, metody badawcze umożliwiają wniknięcie w istotę przepływów, w poszczególne fragmenty i szczegóły zjawisk towarzyszą- cych przepływowi czynnika pracującego przez układ łopatkowy, a tym samym i dynamicznemu oddziaływaniu jego na wirnik w myśl znanego prawa Eulera.

Więcej

ROZWÓJ ZASTOSOWAŃ TWORZYW SZTUCZNYCH W MECHANICE

Rozwój zastosowań tworzyw sztucznych w przemyśle mechanicznym idzie w trzech kierunkach. Najważniejszy z nich to formowanie części ma- rze zabezpieczającym od wypadków, skrzynki na narzędzia i wiele innych.

Więcej

GOSPODARKA WODNA CZ. II

Znaczenie arterii wodnych w obecnym i przyszłym układzie gospodarczym kraju nie podlega dyskusji. Są one tak samo potrzebne dla życia organizmu gospodarczego kraju, jak arterie krwionośne dla życia człowieka. Nie jest to zresztą rzecz nowa. Krótki rzut oka na historię wielu państw wskazuje, że silnie i szybko rozwijały się tylko takie cywilizacje, które opierały swą gospodarkę rolną, przemysłową i osadniczą na właściwym uregulowaniu stosunków wodnych: upadały zaś wtedy, gdy sprawy gospodarki wodnej zaniedbały. Przykładem niechaj będzie starożytny Egipt, który regulował wezbrania Nilu unoszące żyzny namuł na jałowe pola, Babilonia, Azja Środkowa, Imperium Rzymskie, Północna Afryka itd. Wszystkie te kraje kwitły i rozwijały się dzięki odpowiednio wykonywanym i utrzymywanym urządzeniom wodnym. W tych odległych czasach istniały już wielkie zbiorniki wodne, kanały nawadniające, wodociągi itp. Państwa te ginęły, gdy sprawy gospodarki wodnej szły w zapomnienie, żyzne ongiś krainy opanował step, który z kolei ustępował miejsce pustyni.

Więcej

SZTUCZNE IZOTOPY PROMIENIOTWÓRCZE CZ. III

Energia cząstek a emitowanych przez radioizotopy jest rzędu kilku MeV, energie cząstek ß zawierają się w bardzo szerokich granicach od zera do kilku MeV. W takich też granicach waha się energia kwantów y, co odpowiada długości fali od kilku angstremów do tysięcznych części ängstrema7 (1 A = 108 cm).

Więcej

PODZIEMNA EKSPLOATACJA GÓRNICZA POD MIASTAMI

Zagadnienie podziemnej eksploatacji górniczej pod miastami, osiedlami, fabrykami i innymi obiektami znajdującymi się na powierzchni nabiera, zwłaszcza w ostatnich czasach, ogromnego znaczenia. Złoża węgla i innych materiałów użytecznych pod terenami nie zabudowanymi zostają stopniowo wyeksploatowane, co stwarza konieczność wybierania złóż pod miastami, zakładami przemysłowymi itp.

Więcej

TWORZYWA IMPREGNACYJNE

Impregnować (nasycać) można tylko tworzywa porowate, a więc drewno, skórę, tkaniny i papier. Cienkie forniry z drewna impregnuje się żywicami fenolowymi i stosuje do wyrobu specjalnych sklejek prasowanych, co jeszcze zostanie omówione. Impregnacja skóry nie posiada poważniejszego znaczenia. Natomiast bardzo rozwinęło się impregnowania tkanin. Stosuje się je w dwóch formach: albo jako szlichtę, tj. zaklejanie włókien, ułatwiające ich przerób, albo jako apreturę. Jako szlichtę stosuje się tworzywa sztuczne rozpuszczalne w wodzie, a więc niektóre etery celulozy i pochodne winylowe. Szlichta nie wpływa na ostateczne własności tkaniny, uzyskuje się to przez stosowanie apretury.

Więcej

UŻYCIE PRZEKŁADEK

Wreszcie ostatni i najważniejszy z problemów technicznych dotyczy zachowania się kamienia w konstrukcji sprężonej. Odpowiedzi na te problemy mogły być rozwiązane tylko na drodze doświadczalnej. Badania takie, o których już parokrotnie wspominaliśmy, przeprowadzane były u nas w kraju w latach 1956-1957. Przeprowadzono między innymi na konstrukcji pięciometrowej sprężonej belki kablokamiennej, składającej się z metrowych elementów z piaskowca i granitu o dwóch rodzajach przekrojów pokazanych na rys. 31. ,

Więcej